NPO Doc: Hoeksteen van de samenleving
De documentaire Hoeksteen van de samenleving stelt een belangrijke vraag: hoe gelijkwaardig zijn mannen en vrouwen tegenwoordig binnen het gezin? Hoewel het lijkt alsof er veel is veranderd, zijn traditionele rolverdelingen in Nederlandse gezinnen vaak nog steeds aanwezig. Hoeksteen van de samenleving is te zien op zondag 7 juni om 22.40 uur op NPO 2. Lees hieronder meer over deze documentaire.
Alles over de docu Hoeksteen van de samenleving
Beleef NPO Doc bij de NPO met Ziggo
Laatste update: 5 juni 2026
Omroep: BNNVARA
Regie: Juul Op den Kamp
Genre: Documentaire
Wat we weten over Hoeksteen van de samenleving
Hoeksteen van de samenleving is een documentaire van regisseur Juul Op den Kamp. Zij onderzoekt waarom het in Nederland soms lastig blijft om gelijkheid tussen mannen en vrouwen binnen gezinnen te bereiken. Deze documentaire komt zeventig jaar na de afschaffing van de Wet handelingsonbekwaamheid. Dat was de wet die getrouwde vrouwen vanaf 1956 juridische en financiële zelfstandigheid gaf.
Tegenwoordig zijn vrouwen vaak hoger opgeleid en lijken ze financieel onafhankelijker geworden. Toch verandert de verdeling van werk, zorg en inkomen meestal zodra er kinderen komen. Veel ouders willen de zorgtaken eerlijk verdelen, maar in de praktijk gebeurt dat nog weinig bij stellen. Vrouwen zorgen vaker voor de kinderen en het huishouden, waardoor ze meestal minder gaan werken en vaker financieel afhankelijk zijn.
Met persoonlijke verhalen, interviews met ouders en deskundigen, en aandacht voor de geschiedenis laat de documentaire zien dat er nog steeds oude ideeën bestaan over rollen in het gezin. De film laat ook zien hoe beleid, economie en maatschappelijke verwachtingen bijdragen aan blijvende ongelijkheid.
Juul Op den Kamp vraagt zich af in hoeverre mensen echt zelf kunnen kiezen hoe ze hun gezinsleven inrichten nu oude rolpatronen nog zo sterk aanwezig zijn.
Hoofdpersonen in Hoeksteen van de samenleving
In de documentaire Hoeksteen van de samenleving staat niet één hoofdrolspeler centraal, maar hoor je verschillende mensen met uiteenlopende ervaringen en inzichten. Ervaringen van ouders worden gecombineerd met de kennis van deskundigen.
Enkele geïnterviewden zijn voormalig minister en feminist Hedy d’Ancona, die vertelt over haar ervaring met emancipatiebeleid. Journalist en schrijver Lynn Berger legt uit waarom zorg en werk in de praktijk vaak toch ongelijk worden verdeeld, zelfs als stellen gelijkheid belangrijk vinden.
Historicus Lotte Houwink ten Cate plaatst de vraag in een langer historisch perspectief. Hoogleraar Nawal Mustafa, gespecialiseerd in anti-racisme en rechten, legt het verband met bredere maatschappelijke structuren en ongelijkheid.
Ouders en ervaringsdeskundigen delen hun eigen verhalen en laten zien hoe snel de balans in het gezin kan veranderen als er kinderen komen. Hun ervaringen maken duidelijk dat vrouwen in de praktijk vaak meer zorgtaken op zich nemen dan vooraf was afgesproken.
Waar kijk je Hoeksteen van de samenleving?
Je kijkt Hoeksteen van de samenleving op zondag 7 juni om 22.40 uur op NPO 2. De documentaire duurt 70 minuten. Terugkijken kan via NPO Start of NPO Plus.
Over de positie van de vrouw in Nederland
De Wet handelingsonbekwaamheid bepaalde vroeger of iemand zelfstandig contracten af mocht sluiten of geldzaken mocht regelen. In Nederland geldt het uitgangspunt dat iedere volwassene handelingsbekwaam is, behalve in bijzondere situaties zoals bij minderjarigen of mensen onder curatele.
Voor gehuwde vrouwen lag dat anders. Tussen 1838 en 1957 mochten zij geen eigen bankrekening openen, geen arbeidsovereenkomst sluiten of belangrijke beslissingen nemen zonder toestemming van hun man. Alleen ongehuwde vrouwen waren zelfstandig bevoegd. Dit leidde tot grote verschillen binnen de wet.
De afschaffing van deze regels was het resultaat van veel activisme van onder andere Corry Tendeloo. In 1956 werd de wet veranderd, zodat getrouwde vrouwen vanaf 1957 zelfstandig rechtshandelingen mochten doen. De formele positie van de man als hoofd van het gezin werd pas in 1984 afgeschaft.
