In de oertijd was iedereen zzp'er

Nieuws - 2016-10-17

In de oertijd bestond ons dagelijkse werk uit het zoeken naar voedsel en een geschikte slaapplek. Dat deden we zelfstandig, als een zzp’er. Anno 2016 zitten de meesten van ons 40 uur per week op kantoor en doen we wat onze baas van ons vraagt. Evolutionair psycholoog Mark van Vugt legt uit waarom het zzp-schap beter bij ons past.

De omgeving is veranderd, ons brein niet

“Onze hersenen zijn voor een belangrijk deel nog net zo geprogrammeerd als die van onze prehistorische voorouders. Toch ziet de moderne omgeving er heel anders uit. We leven in steden, kopen voedsel in de supermarkt, rijden in auto’s en werken zittend achter een bureau. Het gevolg daarvan is ‘mismatch’. Zo is de mens in staat veel calorieën op te nemen zonder er al te veel te hoeven verbruiken, wat in onze huidige omgeving leidt tot overgewicht, diabetes, rugklachten en hart- en vaatziekten. Ook op andere gebieden is sprake van een mismatch, zoals opvoeding, politiek, werk, geloof en milieu. In het boek ‘Mismatch’, dat ik samen met Ronald Giphart heb geschreven, komt dit allemaal aan bod.
De oertijd was een tijd waarin we als jagers ons kostje bij elkaar moesten scharrelen zonder dat er sprake was van leiders of bazen die vertelden hoe we dat moesten doen. Mensen leidden toen een heel zelfstandig leven. Als je al besloot om in een groep op jacht te gaan en iemand te volgen, dan deed je dat omdat samenwerken een beter resultaat opleverde en alleen met mensen die je kende en vertrouwde. In een omgeving die lijkt op onze oeromgeving zijn we gelukkiger, en dat zie je terug in onze huidige samenleving waarin mensen weer bewust kiezen voor het zzp-schap.”

ZZP’ers zijn de zigeuners van de moderne samenleving

“De zzp’ers van nu fungeren nog steeds als de oermens: autonoom. Je kunt ze beschouwen als de zigeuners van de moderne samenleving. Ze kiezen hun eigen weg, trekken zich weinig aan van hiërarchie en gaan van de ene opdracht naar de andere. De moderne maatschappij heeft behoefte aan mensen die snel kunnen handelen. Een zzp’er kan bovendien vrijuit spreken, omdat hij niet wordt belemmerd door een baas die een machtspositie heeft. Daardoor kunnen zzp’ers veel gemakkelijker met ideeën komen. Daarmee kunnen ze veel betekenen voor de maatschappij. Alleen moet de politiek ze daarvoor wel de ruimte geven, zowel op sociaal en maatschappelijk gebied, als op economisch gebied. De oerbehoefte van de mens om zelfstandig te opereren zal uiteindelijk sterker zijn dan de politiek, en is niet tegen te houden.”

Pas op voor hiërarchie

“Het enige gevaar dat op de loer ligt voor zzp’ers is hiërarchie. De samenleving is dusdanig geëvolueerd, dat samenwerking noodzakelijk is. complex geworden dat mensen zich zijn gaan organiseren in grote hierarchische organisaties.De opkomst van de landbouw, de industriële revolutie; allemaal ontwikkelingen die ervoor hebben gezorgd dat mensen zich gingen organiseren en dat er hiërarchische structuren zijn ontstaan. De zwakte van de zzp’er is dat hij anderen nodig heeft. Die zwakte kan hij opvangen door gebruik te maken van de kracht van de groep. Maar pas op dat er geen hiërarchie ontstaat, want dat ondermijnt je zelfstandigheid en je vrijheid. Een geschikte organisatievorm voor zzp’ers is de coöperatie of maatschap. Dat is een vorm die is gebaseerd op persoonlijke relaties. Alle deelnemers in een coöperatie zijn gelijkwaardig en hun samenwerking is gebaseerd op vertrouwen dus als er iemand een opdracht nodig heeft en jij hebt er een teveel dan deel je die. Net als in de oertijd.”

Tips voor zzp’ers

  • Volg alleen mensen die je kent en vertrouwt;
  • maak gebruik van je vrije positie en kom met ideeën;
  • pas op voor hiërarchie als je gaat samenwerken met anderen.

De omgeving is veranderd, ons brein niet

“Onze hersenen zijn voor een belangrijk deel nog net zo geprogrammeerd als die van onze prehistorische voorouders. Toch ziet de moderne omgeving er heel anders uit. We leven in steden, kopen voedsel in de supermarkt, rijden in auto’s en werken zittend achter een bureau. Het gevolg daarvan is ‘mismatch’. Zo is de mens in staat veel calorieën op te nemen zonder er al te veel te hoeven verbruiken, wat in onze huidige omgeving leidt tot overgewicht, diabetes, rugklachten en hart- en vaatziekten. Ook op andere gebieden is sprake van een mismatch, zoals opvoeding, politiek, werk, geloof en milieu. In het boek ‘Mismatch’, dat ik samen met Ronald Giphart heb geschreven, komt dit allemaal aan bod.
De oertijd was een tijd waarin we als jagers ons kostje bij elkaar moesten scharrelen zonder dat er sprake was van leiders of bazen die vertelden hoe we dat moesten doen. Mensen leidden toen een heel zelfstandig leven. Als je al besloot om in een groep op jacht te gaan en iemand te volgen, dan deed je dat omdat samenwerken een beter resultaat opleverde en alleen met mensen die je kende en vertrouwde. In een omgeving die lijkt op onze oeromgeving zijn we gelukkiger, en dat zie je terug in onze huidige samenleving waarin mensen weer bewust kiezen voor het zzp-schap.”

ZZP’ers zijn de zigeuners van de moderne samenleving

“De zzp’ers van nu fungeren nog steeds als de oermens: autonoom. Je kunt ze beschouwen als de zigeuners van de moderne samenleving. Ze kiezen hun eigen weg, trekken zich weinig aan van hiërarchie en gaan van de ene opdracht naar de andere. De moderne maatschappij heeft behoefte aan mensen die snel kunnen handelen. Een zzp’er kan bovendien vrijuit spreken, omdat hij niet wordt belemmerd door een baas die een machtspositie heeft. Daardoor kunnen zzp’ers veel gemakkelijker met ideeën komen. Daarmee kunnen ze veel betekenen voor de maatschappij. Alleen moet de politiek ze daarvoor wel de ruimte geven, zowel op sociaal en maatschappelijk gebied, als op economisch gebied. De oerbehoefte van de mens om zelfstandig te opereren zal uiteindelijk sterker zijn dan de politiek, en is niet tegen te houden.”

Pas op voor hiërarchie

“Het enige gevaar dat op de loer ligt voor zzp’ers is hiërarchie. De samenleving is dusdanig geëvolueerd, dat samenwerking noodzakelijk is. complex geworden dat mensen zich zijn gaan organiseren in grote hierarchische organisaties.De opkomst van de landbouw, de industriële revolutie; allemaal ontwikkelingen die ervoor hebben gezorgd dat mensen zich gingen organiseren en dat er hiërarchische structuren zijn ontstaan. De zwakte van de zzp’er is dat hij anderen nodig heeft. Die zwakte kan hij opvangen door gebruik te maken van de kracht van de groep. Maar pas op dat er geen hiërarchie ontstaat, want dat ondermijnt je zelfstandigheid en je vrijheid. Een geschikte organisatievorm voor zzp’ers is de coöperatie of maatschap. Dat is een vorm die is gebaseerd op persoonlijke relaties. Alle deelnemers in een coöperatie zijn gelijkwaardig en hun samenwerking is gebaseerd op vertrouwen dus als er iemand een opdracht nodig heeft en jij hebt er een teveel dan deel je die. Net als in de oertijd.”

Tips voor zzp’ers

  • Volg alleen mensen die je kent en vertrouwt.
  • Maak gebruik van je vrije positie en kom met ideeën.
  • Pas op voor hiërarchie als je gaat samenwerken met anderen.