Het digitale speelveld verandert

Houden overheid en bedrijfsleven NL bij de les?

Zijn we in Nederland met zijn allen nog wel goed op weg om onze leidende positie te behouden in het wereldwijde digitale speelveld?

Tijdens het Digitaliseringsdebat 2017, georganiseerd door VodafoneZiggo, waren de meningen verdeeld over het nieuwe regeerakkoord. Tenminste waar het gaat om de (concurrentie)positie van ons land in het wereldwijde online speelveld. Nederland heeft veel potentie als Gigabit Society, maar voor het bereiken en behouden van een toppositie is inspanning nodig, van overheid én bedrijfsleven.

Dagvoorzitter Diana Matroos, presentatrice bij BNR, zette de toon door de zaal te vragen wie er blij werd van het regeerakkoord. Maar weinig handen gingen op dat moment de lucht in. Positief was volgens een van de aanwezigen dat digitalisering dit keer echt een thema is: het komt maar liefst vijftien keer terug in het 70 pagina’s tellende document. Daar staat tegenover dat regeringspartijen digitalisering vooral lijken te zien als traditionele automatisering met computers. Een echte visie en ambitie ontbreken, en digitalisering heeft weer niet het gewicht gekregen van een specifieke ministerportefeuille. Een andere aanwezige vindt dat we worden ingehaald door ontwikkelingen waarbij we steeds beter in staat moeten zijn digitaal te functioneren. Het is opvallend dat programmeren nog steeds geen onderdeel uitmaakt van het onderwijs.

Beweging

Jeroen Hoencamp, CEO van VodafoneZiggo Nederland, startte zijn keynote met een positieve boodschap. ‘Het gaat goed met Nederland, er is weer volop beweging. Een van de redenen dat we zo succesvol zijn, is goed beleid en een goede infrastructuur. Zo staat het netwerk van VodafoneZiggo wereldwijd in de top vijf. Maar waarom dan toch dit debat, als het zo goed gaat?’

Hoencamp waarschuwt dat het ondanks onze comfortabele positie ook snel de verkeerde kant op kan gaan. Het digitale speelveld beslaat de hele wereld, en de ontwikkelingen gaan snel. Dat is zowel een kans als een bedreiging. Over de manier waarop het kabinet op die kansen in wil spelen, is hij teleurgesteld. De vijftien keer dat het woord ‘digitaal’ in het regeerakkoord voorkomt, blijft het bij vrij algemene statements. Sprekende voorbeelden ontbreken.

Concurrentiepositie

Wanneer we samen de dingen niet anders doen, raakt Nederland zijn nummer 1-positie op het gebied van connectiviteit én zijn concurrentiepositie kwijt. Bedrijven moeten kunnen beschikken over de beste infrastructuur en de juiste mensen. De Europese ambities voor de Gigabit Society in 2025 moeten naar boven worden bijgesteld.

Hoencamp deed voorafgaand aan het debat een paar voorstellen. Zijn eerste voorstel: een digitaliseringstop onder leiding van de minister-president. Dat zou moeten leiden tot één visie en één integrale aanpak, gedeeld door overheid en bedrijfsleven. Zijn tweede voorstel: zorg dat beleid erop gericht is om de ontwikkeling van de infrastructuur voor de Gigabit Society niet te verstikken met te strenge regelgeving of pogingen er zoveel mogelijk geld uit te halen ten koste van telecomaanbieders.

Onderwijs

Hoencamp pleitte ervoor het onderwijs te verbeteren, zodat alle kinderen vroeg digitaal wegwijs worden. Kinderen zijn vooral geïnteresseerd in wat ze met een smartphone kunnen en denken niet na over de technologie erachter. Terwijl ze die wetenschap in de toekomst wel nodig hebben.

Hiermee legde Hoencamp de link met de debatstelling ‘Hebben we voldoende talent om innovatie mogelijk te maken?’ Bas Verhart van DFFRNT Media verklaarde de stelling door te wijzen op de ongekend snelle veranderingen die plaatsvinden op digitaal gebied. ‘Het internet is veel groter geworden dan we ooit hadden verwacht en dit wordt nog eens extra kracht bijgezet door de explosieve groei die de webeconomie heeft doorgemaakt. We komen nu in een fase waarin nog meer technologieën ons leven gaan veranderen. Maar ik vrees dat de versnelling in Nederland veel te langzaam op gang komt.’

Durf

Om in te spelen op alle ontwikkelingen is durf om te innoveren nodig. En volgens Verhart ontbreekt het in het regeerakkoord aan die durf. Een concreet voorstel dat hij doet, is talent terughalen.  Nederlanders met een belangrijke functie bij internationale technologiebedrijven zijn juist hier nodig om de digitaliseringsslag te kunnen maken.

Ook Ton van der Lee, lid van de Tweede Kamer voor GroenLinks, ziet dat er een enorme ontwrichtende kracht aan het werk is. Ieder bedrijf moet eigenlijk een IT-bedrijf worden om te kunnen overleven. Hij vraagt aandacht voor de effecten van de ontwrichting op ongelijkheid in de wereld. Acht procent van de bevolking heeft evenveel bezit als de armste helft van de wereld. Zeven op de tien mensen leven van minder dan zeven dollar per dag. De ontwrichtende kracht van technologie maakt die kloof alleen maar groter.

Stimuleren

De oplossing van dit soort problemen moet niet alleen komen van de overheid. Ook bedrijven spelen hier een belangrijke rol. Bijvoorbeeld in het stimuleren van educatie, iets waar VodafoneZiggo medewerkers voor vrijmaakt. Beatrice Boots, directeur van TechniekPact, noemt in dat verband het aanstaande jubileum van Jet-Net, een netwerk van grote bedrijven die hun netwerk ter beschikking stellen van scholen. Zulke initiatieven werken erg goed en zouden veel meer moeten worden gestimuleerd dan nu het geval is.

Wat werkt is het stimuleren van ondernemerschap. Daarvoor is een overheidsvisie nodig, ook voor de lange termijn. Een van de aanwezigen wijst op Singapore, waar de overheid al in de jaren zestig besloot om 40 jaar uit te trekken om haar inwoners klaar te stomen voor de digitale toekomst.  Hoewel Nederland radicaal anders wordt bestuurd dan Singapore, illustreert dit wel het belang van een visie voor de lange termijn. Bij overheid én bedrijfsleven.